قند خون ناشتا


نام کامل آزمایش (فارسی):

قند خون ناشتا

نام کامل آزمایش(انگلیسی):

Fasting Plasma Glucose

نام اختصاری آزمایش:

FPG

سایر نام ها:

Fasting blood glucose

آزمایش های مرتبط:

2-Hour Post-Prandial Blood Glucose Test
Glucose Challenge Test (GCT) 50gr
Oral Glucose Tolerance Test (OGTT) 75gr
OGTT- Gestational Diabetes Diagnostic Test 100gr
HbA1c

Urinalysis

بخش انجام دهنده آزمایش:

بیوشیمی عمومی

نوع نمونه:

سرم یا پلاسمای EDTA یا هپارینه

شرایط رد نمونه:

نمونه همولیز خفیف و شدید

حداقل حجم نمونه:

0.5 میلی لیتر

ملاحظات نمونه گیری:

1. بعد از نمونه گیری طی یک ساعت سرم یا پلاسما جدا گردد، زیرا گلوکز خون در دمای اتاق هر ساعت به دلیل متابولیزه شدن ۱۰% کاهش می یابد.

شرایط نمونه گیری:

ناشتایی:

12 – 8 ساعت ناشتا باشد(به جز آب). در طول مدت ناشتایی می تواند به مقدار معمول و متعارف آب بنوشد، اما از مصرف دخانیات، جویدن آدامس، تمرین بدنی و ورزش پرهیز نماید. (این موارد ممکن است منجر به تحریک سیستم گوارش و عضلانی و تغییر در نتایج آزمایش شود.)

داروها:

با مشورت پزشک ، حتی الامکان دارو هایی که ممکن است روی میزان قند خون اثر بگذارد ( مانند نیازید ها ،کورتیکو استروئید ها و ... ) قطع گردد .

داروهای افزاینده سطح FPG:
1.داروهای ضد افسردگی
2. داروهای بلوکه کننده بتا آدرنرژیک
3. کورتیکواستروئیدها
4. تزریق داخل عضلانی دکستروز
5. دکستروتیروکسین
6. دیازوکسید
7. دیورتیک ها
8. اپی نفرین
9. استروژن ها
10. گلوکاگون
11. ایزونیازید
12. لیتیم
13. فنوتیازین ها
14. سالیسیلات ها
15. تریامترن

داروهای کاهنده سطح 
FPG:
1. استامینوفن
2. الکل
3. استروئیدهای آنابولیک
4. کلوفیبرات
5. دیزوپیرامید
6. جم فیبروزیل
7. انسولین
8. مهارکننده های مونو آمین اکسیداز
9. پنتامیدین
10. پروپرانولول
11. تولازامید
12. تولبوتامید

سایر:

انجام آزمایش در افراد بستری و بدون تحرک عادی ممکن است منجر به اخذ نتایج نادرست گردد .

زمان پایداری نمونه:

دمای یخچال:

بعد از جداسازی سلول ها: 7 روز

دمای فریز:

بعد از جداسازی سلول ها: 30 روز

دمای محیط:

-

روش اندازه گیری:

گلوگز اکسیداز/پراکسیداز

اطلاعات مورد نیاز برای تفسیر نتایج:

سن و جنس مراجعه کننده

محدوده مرجع:

به برگه ی جواب آزمایش مراجعه شود.

اطلاعات بالینی:

1. شایعترین بیماری مرتبط با متابولیسم کربوهیدرات، دیابت است که با میزان ناکافی انسولین فعال خون مشخص می شود. علائم دیابت عبارتند از پرادراری، افزایش غیرطبیعی گلوکز خون و ادرار، تشنگی بیش از حد، گرسنگی مداوم، کاهش ناگهانی وزن و احتمالا کتون های خون و ادرار.
 

کاربردهای بالینی:

1. آزمایش قند خون ناشتا، آزمایش ابتدایی برای تشخیص ابتلا فرد به دیابت و پیگیری و نظارت بر درمان آن می باشد. علاوه بر این اندازه گیری قند خون ناشتا در تشخیص و درمان اختلالاتی نظیر اسیدوز، کتوز، از دست دادن آب و کما مفید خواهد بود. 

یافته های بالینی:

1. FPG بالاتر یا مساوی 126 میلی گرم در دسی لیتر نشان دهنده دیابت است. FPG بین 101 - 126 میلی گرم در دسی لیتر نشان دهنده خطر بالای ابتلای به دیابت نوع ۲ است. این بیماران باید برای تغییر شیوه زندگی با پرشک متخصص مشاوره کرده و جهت پیگیری آزمایش های تکمیلی بیشتری انجام دهند. شاخص های غربالگری و آزمایش شامل سابقه خانوادگی قوی، چاقی مشخص شده، سابقه نوزادان بیش از 4 کیلوگرم وزن و عفونت های پوستی و تناسلی است.
2. سطح گلوکز 25 میلی گرم در دسی لیتر یا کمتر در شیرخوارانی با سن کمتر از یک هفته و مقدار گلوکز 40 میلی گرم در دسی لیتر یا کمتر در شیرخواران با سن بیش تر از یک هفته به عنوان عامل بالقوه تهدید کننده زندگی در نظر گرفته می شود.
3. سطوح گلوکز 400 میلی گرم در دسی لیتر و بالاتر، یک مقدار بحرانی محسوب می شود.

افزایش سطح در موارد: 
1. دیابت قندی
2. پاسخ استرس حاد نظیر عفونت ها، سوختگی ها و جراحی ها
3. سندرم کوشینگ
4. نارسایی مزمن کلیوی
5. گلوکاگونوما
6. پانکراتیت حاد
7. درمان با دیورتیک ها
8. درمان با کورتیکواستروئیدها
9. آکرومگالی

کاهش سطح در موارد:
1. انسولینوما
2. کم کاری تیروئید
3. کاهش فعالیت هیپوفیز
4. بیماری آدیسون
5. بیماری وسیع کبدی
6.زیاده روی در مصرف انسولین
7. روزه داری

نویسنده

محسن احمدی

کارشناسی ارشد ژنتیک انسانی
کارشناس علوم آزمایشگاهی
دستیار پژوهش در بخش تحقیقات و توسعه آزمایشگاه تشخیص پزشکی بوعلی قم
مدیر دفتر و مسئول امور دانشجویی شبکه جهانی آموزش و پژوهش علمی (یوسرن) در بوعلی