تعیین ابوّت

تعیین ابوّت

1398/03/23

◀️ عنوان

تعیین ابوّت

🔺 مروری بر آزمایش تعیین ابوت:

* بیش از دو دهه قبل دانشمندان توانستند با استفاده از روشهاي نوين ژنتيکي به الگو هاي خاص ژنتيکي جهت ‏تعيين هويت دست يابند. خيلي زود اين روش فراگير شد و کاربرد وسيعي در پزشکي قانوني، پليس جنايي، ‏مهاجرت، تعيين هويت، تعيين رابطه خويشاوندي و ... پيدا کرد.
امروزه استفاده از اين روش ها در دادگاه هاي ‏کشورهاي مختلف از جمله کشورمان کاربرد روزانه اي پيدا کرده است و کمتر قاضي را مي توان يافت که به ‏نتايج اين روش اعتقاد نداشته باشد و از آن استفاده نکند‎.
تعیین هویت آزمایشی است که غالبا به منظور تأیید رابطه والد- فرزندی انجام می گیرد. ‏
همینطور این آزمایش برای تأیید رابطه پدر بیولوژیک و فرزند نیز انجام می گیرد که به آن آزمایش‎ Paternity ‎نیز ‏می گویند و به عنوان دقیق ترین روش تشخیصی رابطه پدر و فرزندی مورد استفاده قرار می گیرد ودارای دقت ‌‏%99.9 است‎.
آزمایش تعیین هویت با توجه به درخواست متقاضیان در مواردی که به هر دلیل نیاز به اثبات این رابطه وجود ‏داشته باشد انجام می‌شود‎.
در این آزمایش نمونه ‏DNA‏ پدر یا مادر فرضی با نمونه فرزند مقایسه میشود.
در صورتی که فرزند هنوز به ‏دنیا نیامده باشد، لازم است از جنین نمونه‌گیری شود و مقایسه نمونه والد با نمونه جنینی انجام گیرد. ‏
منشاء تهیه نمونه از جنین می تواند یکی از روش های ذیل باشد:‏
◄ قطعات آزاد ‏DNA‏ جنینی در خون مادر که به آن ‏cell free DNA‏ هم می گویند.‏
◄ نمونه حاصل از ‏CVS‏ و یا آمنیوسنتز.‏

این مقایسه توسط چندین مارکر ژنتیکی انجام می‌گیرد.
این مارکرها توالی های تکرار شده از ‏DNA‏ هستند که به ‏آن ‏STR) Short tandem Repeat‏)‌‎ ‎می گویند.
تعداد این تکرارها که در نواحی اینترون (غیر کد شونده) ‏ژن واقع شده اند در افراد مختلف متفاوت است و این تفاوت می تواند به عنوان مبنای تمیز و تشخیص ‏DNA‏ ‏افراد مختلف به کار گرفته شود. ‏
از آنجاکه هر فرد نیمی از ژن های خود را از پدر و نیم دیگر را از مادر دریافت می کند بنابراین تکرار این توالی ها ‏در فرزند مشابه والدین است.
از این رو این تفاوت در افراد مختلف می تواند مبنای دقیقی جهت یافتن رابطه والد ‏و فرزندی باشد‎.‌‏ ‏
برای این منظور حداقل 15 تا 16 مارکر مورد مقایسه قرار می‌گیرند.‌‎ ‎
هنگام مقایسه بین مارکر‌ها اگر فرزند حتی ‏در یک ناحیه با پدر یا مادر فرضی تفاوت داشته باشد، رابطه خویشاوندی تأیید نمی شود. ‏
درصد خطای این آزمایش بسیار بسیار کم (19- 10 ×2/7) است.‏
این آزمایش کاربردهای دیگری هم دارد، نظیر:‏
 بررسی نمونه های جمع آوری شده از صحنه های جرم،  ‏
 جستجوی اعضاء گمشده خانواده ‏
 تشخیص دوقلوهای همسان
 اثبات جابجایی نوزاد پس از تولد
 تشخیص هویت از روی آثار باقیمانده از بدن اجساد در سوانحی نظیر سیل و زلزله، آتش سوزیها، ‏سوانح هوایی و زمینی، جنگ ها و ...‏

روش های دیگری هم برای تعیین هویت مورد استفاده قرار می گیرد که قدرت تشخیص کمتری که عبارتند ‏از:‏
 روش ديگر استفاده از ميتوکندري مي باشد. در اين روش ميتوان قرابت از طرف مادر يا زنان فاميل را ‏مشخص کرد. ميتوکندري ديگر اندامک داخل سلولي است که داراي ماده ژنتيکي ميباشد ولي ماده ‏ژنتيکي آن توارث مادري دارد و از مادر به فرزندان (چه دختر و چه پسر) به ارث ميرسد. پس اگر ‏افراد داراي مادر مشترک يا جد مادري مشترک باشند داراي علايم يکساني بر روي ميتوکندري خود ‏خواهند بود. ‏
 روش ديگر استفاده از ‏STR‏ هاي کروموزوم ‏Y‏ مي باشد. کروموزوم ‏Y‏ در مردان وجود دارد و فقط از ‏پدر به پسران منتقل مي شود. لذا از اين روش مي توان قرابت افراد ذکور يا مردان خانواده را مشخص ‏کرد. مثلا رابطه عموزادگي و امثالهم.

‏در هنگام مراجعه جهت نمونه گیری، ارائه ی مدارک شناسایی معتبر الزامی است. همچنین می بایست سند ‏ازدواج، صیغه نامه و یا طلاق نامه ارائه شود. در مواردی که نمونه در آزمایشگاه گرفته نشود و یا در مورد ‏نمونه های ارسالی، علی رغم رعایت موارد فوق، مسئولیت احراز هویت فرد نمونه دهنده با آزمایشگاه نمی باشد. ‌‏  ‏

◀️ منبع

آزمایشگاه نیلو 

نویسنده

محسن احمدی

  • کارشناسی ارشد ژنتیک انسانی

  • کارشناس علوم آزمایشگاهی

  • دستیار پژوهش در بخش تحقیقات و توسعه آزمایشگاه تشخیص پزشکی بوعلی قم

  • مدیر دفتر و مسئول امور دانشجویی شبکه جهانی آموزش و پژوهش علمی (یوسرن) در بوعلی